ABUZER AKBIYIK'IN, URFALI TENEKECİ MAHMUT GÜZELGÖZ'DEN DERLEME ÇALIŞMASI-1983
Folklor Araştırmacısı Abuzer Akbıyık'ın 1983 yılında, Müzik Ustası, Kaynak Kişi, Gazelhan TENEKECİ MAHMUT GÜZELGÖZ İLE Urfa’da müzik ve türküler üzerine derleme çalışması Derleme Yeri : Urfa Derleme Tarihi : 18.09.1983 Derleme Ekibi : Abuzer Akbıyık, Osman Güzelgöz, S.Sabri Kürkçüoğlu Ses kayıt süresi : 62 Dk. Yayına Hazırlayan: Abuzer Akbıyık “Bu ses kaydı ve içinde yar alan bilgiler, kaynak gösterilerek yayınlanabilir”
TENEKECİ MAHMUT GÜZELGÖZ KİMDİR? (1919-1988) Urfalı Müzik ustası kaynak kişi ve Gazelhandır. Esas mesleği tenekeciliktir. Müze ve Kütüphanede çalışıp emekli oldu. 12 çocuk babasıdır. Müzik camiasında “Tenekeci Mahmut Usta” olarak tanınır. Repertuarı çok geniştir ikibinin üzerinde şarkı, türkü, gazel ve hoyrat bilir. Kendisinden, türkü, gazel, hoyrat, ilahi, halk hikayeleri, masal, adak yerleri ve çocuk oyunları, derlemeleri yapılarak TRT ve Kültür Bakanlığı arşivine kazandırılmıştır. Pek çok öğrenci yetiştirmiştir. Çalışmaları nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanı tarafından “Halk Kültürüne Hizmet Ödülü” verilmiştir. Hayatı ve çalışmaları Abuzer Akbıyık tarafından kitap haline getirilmiştir. Ses kaydı, Kalan Müzik tarafından CD olarak yayınlanmıştır. İsmi Şanlıurfa’da bir sokağa, parka bir okula verilmiştir.
DERLEME SES KAYDININ İÇİNDEKİ KONU BAŞLIKLARI Abuzer Akbıyık Soruyor Urfa Divanı’nın kaynağı nedir, ne zaman bestelendi? Urfa Musiki tarihi hakkında bilgi Bildiğiniz Urfalı en eski çalan söyleyen kimdir? İbiş ve Baba Halil hakkında bilgi Açanal (Anahtarağası) hakkında bilgi Orfeus Kabratması (Mozaigi) hakkında bilgi Urfalıların sesinin güzelliğinin nedeni Havasından mı, Suyundan mı? Nemrut hakkında bilgi İklimin sese etkisi hakkında bilgi Sıra Gecesi, Dağ yatılarının etkisi Büyük Hacı Mustafa, Arapoğlu Mehmet, Kırkmağara, Merkefe, Müzik takımları Nalbant Harabası, Baba Halil, Kirişçioğlu Halil, Mehsumoğlu Mehmet, Beste söyleme nedir? Türkü ve beste nedir? Türküleri İstanbul’dan Urfa’ya nasıl gelirdi? Sisli Hava kelimeleri “Süsülü Hava” diye okundu Hacı Nuri Hafız, (Mukim) Tahir, (Damburacı) Derviş Beste yapardı. Kırık (Türkü) söyleme Makam geleneği sırası hakkında bilgi “Beste (şarkı) İstanbul’da çıkar Urfa’da tamamlanır.” Kanuni Arteki Candan ve Mukim Tahir ile olan anısı Karciğar (Navruz) Beste “Sabahi maksadın cana gam yücelden şam olmuştur” Rakka Valisi Ahmet Rızvan Paşa oğlunun düğünü için 1000 tane fanus için yaptırılması Manğırlı Bahça'da, Çöğür (Bağlama) çalan Başaçıkların (Açıkbaşlar) hikayesi Bahçacı Baba Halil ve Sebil içtikten sonra “Çay içinde adalar” türküsünü yapması Urfa sürgün yeri miydi? Urfa'da müziğin gelişmesinde Büyük Hacı Mustafa’nın Urfa’ya 1800 Plak’ın etkisi “Sislendi hava” , “Süsülendi hava” veya (Rıfat bey) “Atfetme sakın”, “Atfetme saki” diye okundu (Tatyos Efendi Bestesi) Bulandı gözler türküsü Urfa’nın Sabri Kürkçüoğlu Soruyor.. Derviş amca Hacı Nuri Hafız yaşasaydı kaç yaşında olurlardı? Değirmenci Kadir. Nimetoğlu Hüseyin Necim Efendi ile Hacı Nuri imtihan olması Tenekeci Mahmut Ustalarından bahsediyor Hacı Nuri Hafız, Derviş Emme, Mukkim Tahir, Vaveyli Mustafa Çavuş, Lole Yusuf Baba Halil. Orfeus, Bardayşan Balak Gazi, Bozan Bey, Alpaslan Köroğlu Kahvesine aşıkların gelmesi Osman Güzelgöz konuşması Çeşitli zamanlarda Türkülerimiz değişmeye uğramış mıdır? “Ayağında Kundura” türküsünün geçmişi Kor Salo Bağlama Çalardı. Mustafa Ataç’ın türküler “Alim”, Yar geliyor”, “Urfamızın Bahçaları” “Garip Bir Kuştu” Urfa’da yapılan ilk derleme hakkında bilgi 1926 da Rauf Yekta Bey, Tamburi Dürri Turan, Halepli Bahçası'nda 40 gün kaldılar Urfalıları çağırdılar belki bir küsür plaka kaydettiler, dediklerine göre basılması için Almaya göndermişler yolda gelirken biri birine yapışmış, heder olmuş Sadettin Kaynak’ın söylediği birçok türkü Urfa türküsüdür, Urfalı Tamburi Topal Abe, Tamburi Cemil Bey gibi çalıyor (Tenekeci Mahmut) 50 senesinde İstanbul Radyosunda bir gece için gittiklerinde Dürri Turan Beyin, Tamburi Topal Abe’nin kabiliyeti ile ilgili anlattığı anekdot Müzik eğitimi hakkında Urfa’da kabiliyet çok, iyi ses var, Maalesef şimdi ayağa düştü, Makam gitti, gençlerin hiç biri makam bilmiyor. Gelin öğreteyim diyorum, gençler gelmiyor. İbrahim Tatlıses bir ustaya biraz hizmet etse emin ol bunun yüz katı fevkında(üstünde) daha sesi lezzetli olur, daha hoş olur. Sabri Kürkçüoğlu soruyor Dört beş ay önce kurs sonuçlanmıştı, kursu tekrar başlatacaklar mı? Abuzer Akbıyık soruyor Bir besteye türkü diyebilmek için onun nasıl vasıf taşıması lazım? 1 Türkü ne zaman oluşur. Beste ile türkü arasındaki farka örnek Tenekeci Mahmut bir beste örneği okuyor “Ağam secdesini sermiş çayıra” Türkü örneği “Ay doğar aşmag ister” Bir türküye Urfa’nın diyebilmemiz için hangi özellikler taşıması gerekir. Sabi Kürkçüoğlu Soruyor Derviş amcanın veya Hacı Nuri Hafız fotoğrafları sizde var mı? Hacı Nuri Hafız'ın var, Derviş Emmi'nin fotoğrafı bende yok
